چهره کوروش، باقي مانده از عهد باستان

        بيست و نهم اكتبر (هفتم آبان ) روز جهاني  كوروش بزرگ (سايرس دي) نام گذاري شده است كه از دير باز پارسيان، يهوديان، دوستداران حقوق بشر و هواداران اداره جهان به صورت ملل مشترك المنافع آن را گرامي مي دارند و رعايت مي كنند.
     اين روز به مناسبت تكميل تصرف امپراتوري بابل به دست ارتش ايران (اكتبر سال 539 پيش از ميلاد) و پايان دوران ستمگري در دنياي باستان برقرار شده است . 2544 سال پيش در همين ماه اعلاميه تاريخي كوروش بزرگ در زمينه حقوق افراد و ملل انتشار يافته بود كه نخستين سنگ بناي يك دولت مشترك المنافع جهاني و هر سازمان بين المللي بشمار مي آيد. شایسته است ایرانیان در این روز با گرد هم آمدن بر کنار آرامگاه این ابرمرد آریایی و پدر امپراتوری ایران در پاسارگاد به نکوداشت وی پرداخته و نام و یاد بزرگ او را چون گذشته پاس دارند .

داريوش هخامنشي پسر ويشتاسپ از بزرگان پارس در سال 522 پيش از ميلاد و در نخستين روز از جشنهاي مهرگان (پس از تطبيق با تقويم ميلادي؛ دوم اكتبر) شاه ايران شد. برخي مورخان شاه ایران شدن داريوش را 16 مهر (هشتم اكتبر)، آخرين روز آيين هاي مهرگان (روز اصلي مهرگان) نوشته اند. در آن زمان مراسم مهرگان شش روز ادامه داشت. آيين هاي مهر (جشن هاي مهرگان) پس از نوروز، مهمترين اعياد ملي ايرانيان بوده است.                                                                
     از زمان داريوش بود كه مدارس، پس از آيين هاي مهرگان آغاز بكار كرده اند كه اين رسم از طريق يونان و عمدتا روم شرقی به سراسر جهان منتقل شده است. گرچه در بعضي كشورها به ملاحظات اقليمي، مدارس چند روز جلوتر آغاز بكار مي كنند.                                                                              
     در دوران حكومت 36 ساله داريوش بزرگ، قلمرو ايران از دره سند (ایندوس) تا سواحل ليبي در افريقا، و از شمال درياي مرمره (منطقه تراکیا = تراس) و دلتای دانوب ازجمله رومانی (در اروپا) تا كوههاي پامير در آسيا شامل همه خاورميانه امروز، آسياي ميانه، قسمتي از آسياي جنوبي، قفقاز ، مصر و بخشی از سودان بود كه به ایالتهای متعدد (ساتراپي) تقسيم شده و مستقيما زير نظر حكومت مركزي و بر پايه قوانين واحد اداره مي شدند و به آن قسمت كه سه طايفه ايراني در آن سكونت داشته، داراي نياكان و فرهنگ مشترك بوده و آيين هاي نوروز را گرامي داشته و يكسان برگزار كرده اند "ايران زمين" گفته اند (مادها از «ري» به سمت غرب و شمال غربي از جمله كردها و آذري ها، پارسها از منطقه ري به جنوب تاجزاير خليج فارس و از شرق تا آن سوي هندوكش و انتهاي بدخشان، و پارتها در خراسان بزرگتر). مصر ساتراپي ششم ايران بود.                    
    كوروش بنيادگذار كشور ايران بوده است، ولي ناسيوناليسم ايراني با داريوش بزرگ به دنيا آمده است. كوروش، جهاني فكر مي كرد و يك جامعه مشترك المنافع متساوي الحقوق به مركزيت "ايران زمين" به وجود آورده بود و مداخله در امور داخلي اعضاي اتحاديه را روا نمي داشت. ولی داریوش، تنها دراندیشه ایران و ایرانی و بسط تمدن و فرهنگ وطن بود.                                                                                                           
     داريوش بزرگ در كتيبه هايي كه از او باقي مانده اند با ستايش اهورا مزدا (خدا) كه زمين و آسمان و بشر و شادي ها را آفريده است، ریاست خود بر اين سرزمين پهناور را كه مردان خوب و اسبان خوب (مقصود ارتش خوب) دارد از عنايات او دانسته است و در يكي از كتيبه هايش از اهورا مزدا خواسته است كه "ايران زمين" را از آفت دروغ و بلاي خشكسالي در امان دارد.